{"id":78839,"date":"2021-04-06T17:38:07","date_gmt":"2021-04-06T17:38:07","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=78839"},"modified":"2021-04-06T17:41:26","modified_gmt":"2021-04-06T17:41:26","slug":"interferimi-ekonomik-i-autoriteteve-dhe-diaspora","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/interferimi-ekonomik-i-autoriteteve-dhe-diaspora\/","title":{"rendered":"Interferimi ekonomik i autoriteteve dhe diaspora"},"content":{"rendered":"<p>\nShkruan: Emrush T.Shkodra<\/p>\n<p>Paralajm\u00ebrimi i serish\u00ebm p\u00ebr mbylljen e biznesit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ogur p\u00ebr nj\u00eb kolaps t\u00eb skajsh\u00ebm, dhe kjo do t\u00eb jet\u00eb baromet\u00ebr dekurajues p\u00ebr investitor\u00ebt e huaj, qofshin ata diaspora jon\u00eb, apo edhe p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb kompanive t\u00eb m\u00ebdha bot\u00ebrore, e me theks t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb evropiane.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebtyre dy viteve t\u00eb v\u00ebshtira si pasoj\u00eb e covid m\u00ebrgata jon\u00eb ishte ajo q\u00eb mbi 85% e jet\u00ebs ekonomike e mbajti t\u00eb gjall\u00eb, dhe buxheti i shtetit mbushej si rrjedhoj\u00eb e ardhjes s\u00eb remitencave t\u00eb pand\u00ebrprera nga jasht\u00eb.<\/p>\n<p>Ekonomia e Kosov\u00ebs q\u00eb nga 2018-ta kishte nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb leht\u00eb dhe t\u00eb vazhdueshme, edhe pse koh\u00eb pas koh\u00eb proklamohej nga autoritetet nj\u00eb rritje ekonomike prej 4%.<br \/>\nNV prisnin etapa sezonale p\u00ebr t\u00eb krijuar t\u00eb hyra q\u00eb do t\u00eb mund ti shlyenin kredit dhe borxhet q\u00eb futeshin nga muajt kur nuk kishte shum\u00eb qarkullim, e kjo sidomos v\u00ebrehej n\u00eb muajt e ver\u00ebs at\u00ebher\u00eb kur diaspora jon\u00eb shqiptare gjendeshin p\u00ebr pushime n\u00eb atdheun e tyre.<\/p>\n<p>Shum\u00eb NV mezi po mbijetojn\u00eb n\u00eb treg, e k\u00ebtu p\u00ebrfshihen t\u00eb gjitha v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb q\u00eb atakojn\u00eb biznesin si: mungesa e qarkullimit cash nd\u00ebr qytetar, konkurrenca jo reale, sektori m\u00eb shumic\u00eb i lidhur me oligark\u00ebt e m\u00ebdhenj, para nga korrupsioni i nxjerr\u00eb nga institucionet publike, tregu i mbushur me produkte t\u00eb panevojshme, oferta m\u00eb e madhe se k\u00ebrkesa, oferta agregate afatshkurt\u00ebr, n\u00eb shum\u00eb raste munges\u00eb e fuqis\u00eb pun\u00ebtore, munges\u00eb e profesionist\u00ebve n\u00eb disa l\u00ebmi t\u00eb caktuara, shpenzimet konstante e t\u00eb hyrat t\u00eb limituara skajshm\u00ebrisht.<\/p>\n<p><strong>Goditja definitive ekonomike<\/strong><\/p>\n<p>K\u00ebtu kapakun ja v\u00ebri edhe pandemia covid19, q\u00eb nga marrja e masave strikte 2020 e k\u00ebndej biznesit ju shtuan v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb, dhe p\u00ebr pasoj\u00eb shum\u00eb prej tyre si zgjidhje t\u00eb imponuar nga autoritetet gjet\u00ebn mbylljen e pjesshme e n\u00eb disa raste mbyllja ishte totale. Kjo qoi biznesin n\u00eb thellimin e kriz\u00ebs s\u00eb m\u00ebtutjeshme, dhe futjen e tyre n\u00eb shikimin mund\u00ebsis\u00eb s\u00eb ekzistenc\u00ebs n\u00eb treg apo jo.<br \/>\nAutoritet e Kosov\u00ebs nuk u gjenden mir\u00eb n\u00eb ket\u00eb situat\u00eb t\u00eb krijuar si pasoj\u00eb e covid19, dhe nuk arrit\u00ebn t\u00eb veprojn\u00eb konform situat\u00ebs s\u00eb krijuar ta zam\u00eb si n\u00ebp\u00ebr shtetet e ndryshme evropiane.<br \/>\nPra, duke aplikuar mbylljen e biznesit, do duhej q\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht t\u00eb gjenin m\u00ebnyr\u00ebn p\u00ebr t\u00eb ju leht\u00ebsuar ruajtjen e biznesit nga falimentimi, duke marr\u00eb p\u00ebrsip\u00ebr pages\u00ebn e pun\u00ebtor\u00ebve, qiras\u00eb, tatimin e k\u00ebshtu me radh\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Mbyllja dhe ndihma n\u00ebp\u00ebr shtetet Evropiane kundrejt biznesit<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb shum\u00eb shtete, po thuajse plot\u00ebsisht u kompensuan bizneset q\u00eb kishin p\u00ebrjetuar r\u00ebnie p\u00ebrgjat\u00eb operimit t\u00eb tyre n\u00eb treg, pjesa m\u00eb e madhe ishin mbyllur me vendime t\u00eb shteteve p\u00ebrkat\u00ebse, por ato nuk kishin operuar ose funksionuar n\u00ebn stresin e shkaktuar nga autoritetet se po mbyllemi, po mbyllemi. Ishin mbyllur, por ishin kompensuar!<br \/>\nZgjidhja ishte par\u00eb si mbyllje p\u00ebr kalimin e val\u00ebs mbyt\u00ebse t\u00eb ekonomis\u00eb t\u00eb shkaktuar nga virusi covid19.<br \/>\nPas daljes graduale nga mbyllja e hekurt, ato kishin filluar trajtimin p\u00ebrmes masave leht\u00ebsuese q\u00eb shtetet evropiane i kishin aplikuar ndaj afarizmit. Kjo kishte dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb rezultat t\u00eb k\u00ebnaqsh\u00ebm, duke i liruar bizneset nga taksat e ndryshme, shp\u00ebrndarjen e ndihmave p\u00ebr pun\u00ebtor, aplikimin e programeve p\u00ebr rim\u00ebk\u00ebmbje ekonomike etj.<\/p>\n<p>Edhe n\u00eb Kosov\u00eb u prek\u00ebn t\u00eb gjitha, por asnj\u00eb k\u00ebnaqsh\u00ebm, si zakonisht qysh shkojn\u00eb pun\u00ebt k\u00ebtu.<br \/>\n\u201cT\u00eb gjitha nga pak e asnj\u00eb mir\u00eb\u201d.<\/p>\n<p><strong>Pakoja emergjente dhe diaspora<\/strong><\/p>\n<p>S\u00ebrish diaspora sipas (statista info) del t\u00eb jet\u00eb donatori m\u00eb i madh i buxhetit t\u00eb Kosov\u00ebs. Remitencat tregojn\u00eb se p\u00ebr vitin 2020-21 n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb sjell\u00eb mjet\u00eb financiare n\u00eb forma t\u00eb ndryshme mbi 1.6 miliard euro, dhe si rrjedhoj\u00eb e k\u00ebsaj ekzistenca e shtetit ton\u00eb edhe n\u00eb kulmin e rrezikshm\u00ebris\u00eb s\u00eb mbajtjes s\u00eb saj ndihmohet dhe mbahet gjall\u00eb nga diaspora.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtjet ekonomike tregojn\u00eb se nj\u00eb shtet do t\u00eb bien n\u00eb varshm\u00ebrin\u00eb sociale ndaj nj\u00eb nevoje tjet\u00ebr at\u00ebher\u00eb kur nuk mund t\u00eb menaxhon situat\u00ebn sociale dhe ekonomike t\u00eb vendit, e kjo beh\u00ebt at\u00ebher\u00eb kur nuk arrihet t\u00eb mbushet arka e shtetit, buxheti.<\/p>\n<p>Qeveria miratoi pakot p\u00ebr rim\u00ebk\u00ebmbjen ekonomike, u mundua t\u00eb shfryt\u00ebzoj disa mekanizma p\u00ebr ndihm\u00ebn e NV, por asnj\u00eb pore nuk u ndje e \u00e7liruar apo si rrjedhoj\u00eb e shp\u00ebtimit nga falimentimi.<br \/>\nRim\u00ebk\u00ebmbja m\u00eb shum\u00eb u shtri n\u00eb bizneset e m\u00ebdha dhe ato q\u00eb kan\u00eb operuar edhe n\u00eb koh\u00ebn e mbylljes se ato q\u00eb ishin mbyllur p\u00ebr koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb duke mos qarkulluar asnj\u00eb t\u00eb hyr\u00eb.<br \/>\nK\u00ebtu shembull i keqqeverisjes \u00ebsht\u00eb gastronomia,<br \/>\nPak aty, pak atje, por asnj\u00eb mir\u00eb ose duke ofruar nj\u00eb zgjidhje.<\/p>\n<p>Se si p\u00ebrvet\u00ebsohet paraja publike nuk besoj se duhet shum\u00eb koment, kur ne po shohim p\u00ebr dit\u00eb lajmet n\u00ebp\u00ebr TV, portale e gazeta t\u00eb ndryshme mbi arrestimet p\u00ebr korrupsion q\u00eb po vazhdojn\u00eb p\u00ebr dit\u00eb dhe n\u00eb secilin do sektor.<br \/>\nKeq p\u00ebrdorimet financiare kan\u00eb ndodhur edhe p\u00ebrgjat\u00eb pandemis\u00eb, ku me dhjet\u00ebra artikuj t\u00eb ndrysh\u00ebm raportohen mbi gjetjet negative q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me qeverisjen e institucioneve t\u00eb vendit.<\/p>\n<p><strong>Biznesi dhe virusi corona<\/strong><\/p>\n<p>Pra, biznesi \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb nga ai, e tash kur s\u2019ka ma \u00e7ka me marr\u00eb, do t\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb ashp\u00ebrsojn\u00eb masat.<br \/>\nCovid \u00ebsht\u00eb nj\u00eb virus vdekjeprur\u00ebs, k\u00ebtu askush nuk po mendon ndryshe, vet\u00ebm se edhe mbijetesa \u00ebsht\u00eb nj\u00eb form\u00eb q\u00eb nuk kap\u00ebrdihet n\u00ebse mungojn\u00eb t\u00eb ardhurat mujore, e kur kemi parasysh q\u00eb mbi 80% jan\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuar n\u00eb sektorin privat, at\u00ebher\u00eb edhe vendimet nga autoritetet do duhej marr\u00eb n\u00eb konsulta me sektorin privat, biznesin apo p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e tyre.<\/p>\n<p>Kosova dhe ekonomia e saj jan\u00eb duke u zhytur thell\u00eb n\u00eb borxhe, kredi dhe v\u00ebshtir\u00ebsi absolute t\u00eb operimit, dhe dit\u00eb e m\u00eb tej t\u00eb t\u00eb b\u00ebrit biznes n\u00eb ket\u00eb vend po beh\u00ebt e pamundur.<\/p>\n<p>Duke u bazuar n\u00eb ekspertiza operuese q\u00eb datojn\u00eb nga vit n\u00eb vit, del q\u00eb edhe 2021 do t\u00eb jet\u00eb vit i v\u00ebshtir\u00eb ekonomik, ose kolapsues p\u00ebr nj\u00eb pjes\u00eb operuese t\u00eb biznesit n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye \u00e7do vendim q\u00eb m\u00ebton t\u00eb beh\u00ebt n\u00eb t\u00eb ardhmen e q\u00eb p\u00ebrkon t\u00eb jet\u00eb n\u00eb d\u00ebm t\u00eb biznesit, duhet t\u00eb studiohet mir\u00eb nga nj\u00eb ekip q\u00eb do t\u00eb merret me problematik\u00ebn<\/p>\n<p>E ardhmja ekonomike duket shum\u00eb e zymt\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 q\u00eb n\u00eb fund s\u00ebrish p\u00ebr t\u00eb mos i ngritur duart drejt qiellit, do t\u00eb duhej lutur prap\u00eb se prap\u00eb diaspor\u00ebn \u201cmos i kaloni pushimet dikur tjet\u00ebr ket\u00eb ver\u00eb\u201d!<\/p>\n<p><strong>M\u00ebrgata siguria financiare<\/strong><\/p>\n<p>Diaspora, promotori i mbajtjes gjall\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj republike t\u00eb gjor\u00eb e t\u00eb varf\u00ebr del t\u00eb jet\u00eb shp\u00ebtimtari ekonomik e social i shtetit ton\u00eb. Dhe ne s\u00ebrish themi q\u00eb diaspora nuk ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb p\u00ebrzihet dhe t\u00eb vendos p\u00ebr t\u00eb ardhmen ton\u00eb t\u00eb jetes\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb.<br \/>\nPa llogaritur konsumin p\u00ebrgjat\u00eb t\u00ebr\u00eb vitit dhe investimet afatgjate q\u00eb diaspora i b\u00ebn n\u00eb Kosov\u00eb, ajo jo vet\u00ebm q\u00eb e fiton k\u00ebt\u00eb t\u00eb drejt\u00eb, por ajo dhe b\u00ebhet hisedar\u00eb e pakontestueshme.<\/p>\n<p>Pra, n\u00ebse vendi shkon drejt mbylljes dhe rritjes s\u00eb numrave t\u00eb t\u00eb infektuarave,  ne p\u00ebr rrjedhoj\u00eb do t\u00eb kemi kund\u00ebrp\u00ebrgjigje nga shtetet ku jeton diaspora jon\u00eb duke futur vendin ton\u00eb n\u00eb list\u00ebn e rrezikshm\u00ebris\u00eb s\u00eb lart\u00eb t\u00eb shp\u00ebrndarjes s\u00eb virusit (disa ve\u00e7se e kan\u00eb futur Kosov\u00ebn n\u00eb list\u00ebn e vendeve me rrezikshm\u00ebri covid19).<br \/>\nArdhjet drejt Kosov\u00ebs do t\u00eb kufizohen, remitencat do t\u00eb ndalen, qarkullimi i afarizmit do t\u00eb ket\u00eb ngecje, dhe p\u00ebr pasoj\u00eb shteti do t\u00eb kalon n\u00eb nj\u00eb stad dhimbjeje dhe vuajtje ekonomike e sociale t\u00eb pap\u00ebrballueshme.<\/p>\n<p>S\u00ebrish fokusi financiar do t\u00eb kthehet nga diaspora ma flamurin e bardh t\u00eb ngritur lart\u00eb.<br \/>\nTashm\u00eb qeveria e re ka futur n\u00eb qeverisjen e saj nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb diaspor\u00ebs, duke qen\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm q\u00eb kjo pjes\u00ebmarrje duhet t\u00eb rritet, e sidomos n\u00eb organet ekzekutive t\u00eb institucioneve t\u00eb Republik\u00ebs son\u00eb.<br \/>\nDosido edhe p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb investimet dhe remitencat nga diaspora do t\u00eb ngelin burimi i vet\u00ebm i sigurt p\u00ebr buxhetin e shtetit ton\u00eb.<\/p>\n<p>At\u00eb diaspor\u00ebn q\u00eb ju tham\u00eb se nuk dit\u00ebn me votua, atyre q\u00eb ju humb\u00ebm 75 mij\u00eb vota!<br \/>\nDhe prap\u00eb se prap\u00eb shteti yn\u00eb mbetet te kalkulimi i mbushjes s\u00eb buxhetit me ardhjen e  remitencave dhe investimeve nga diaspora n\u00eb vend!\/radiostargjilan.com\/<\/p>\n<p>Na fal\u00eb diaspor\u00eb!<\/p>\n<p>[NV &#8211; nd\u00ebrmarrjet e vogla, bizneset individuale.]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan: Emrush T.Shkodra Paralajm\u00ebrimi i serish\u00ebm p\u00ebr mbylljen e biznesit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ogur p\u00ebr nj\u00eb kolaps t\u00eb skajsh\u00ebm, dhe kjo do t\u00eb jet\u00eb baromet\u00ebr dekurajues p\u00ebr investitor\u00ebt e huaj, qofshin ata diaspora jon\u00eb, apo edhe p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb kompanive t\u00eb m\u00ebdha bot\u00ebrore, e me theks t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb evropiane. P\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebtyre dy viteve t\u00eb v\u00ebshtira si pasoj\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":78840,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-78839","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78839","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=78839"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78839\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/78840"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=78839"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=78839"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=78839"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}