{"id":87054,"date":"2021-07-29T10:15:27","date_gmt":"2021-07-29T10:15:27","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=87054"},"modified":"2021-07-29T10:15:27","modified_gmt":"2021-07-29T10:15:27","slug":"lamtumire-mini-shengen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/lamtumire-mini-shengen\/","title":{"rendered":"Lamtumir\u00eb \u201cMini-Shengen\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Lamtumir\u00eb \u201cMini-Shengen\u201d<\/p>\n<p>Shkruan: Blerim Reka<\/p>\n<p>1. Sot n\u00eb Shkup, \u201ctroika\u201d e Novi Sadit varrosi \u201cMini-Shengenin Ballkanik\u201d dhe inauguroi trilateralen. Vuqiqi d\u00ebshtoi, plot\u00eb tri vite, q\u00eb ta shes reinkarnimin e Jugosllavis\u00eb n\u00eb amballazh\u00ebn e integrimit rajonal. Shengeni i vog\u00ebl, ishte fasad\u00eb e Jugosllavis\u00eb s\u00eb madhe. Tri shtetet e tjera ballkanike e refuzuan at\u00eb. Tjet\u00ebr epilog edhe nuk mund t\u00eb pritej, pa pajtimin e t\u00eb gjitha gjasht\u00eb shteteve t\u00eb rajonit. Serbia, nd\u00ebrkaq k\u00ebmb\u00ebngulte p\u00ebr \u201cintegrim rajonal\u201d- por pa e njohur Kosov\u00ebn. Beneluksi, si integrimi i par\u00eb modern rajonal evropian q\u00eb i parapriu BE-s\u00eb, funksionoi vet\u00ebm si lidhje e tri shteteve t\u00eb njohura reciprocikisht (Belgjik\u00eb, Holand\u00eb, Luksemburg). Si mund t\u00eb funksiononte ky \u201cintegrim\u201d i Vuqiqit, kur dy shtete ende nuk e njohin Kosov\u00ebn?<\/p>\n<p>2. Ky \u00ebsht\u00eb d\u00ebshtimi i kat\u00ebrt i hegjemonis\u00eb \u201crajonale\u201d t\u00eb Beogradit brenda nj\u00eb shekulli. I pari, ai i krijimit t\u00eb Jugosllavis\u00eb \u2013 pa jugosllav\u00eb, (por me sundimin serb) d\u00ebshtoi p\u00ebrkund\u00ebr hyrjes s\u00eb kroat\u00ebve dhe slloven\u00ebve n\u00eb mbret\u00ebri me mbretin serb. Pas d\u00ebshtimit t\u00eb asaj Jugosllavie t\u00eb par\u00eb monarkike (1941) dhe t\u00eb dyt\u00ebs komuniste (1991), d\u00ebshtoi edhe e e treta Serbo-Malazeze (2006).<\/p>\n<p>3. Nga viti 2019, Beogradi u p\u00ebrpoq ta shes iden\u00eb p\u00ebr \u201cJugosllavin\u00eb Evropiane\u201d, me nj\u00eb em\u00ebr tjet\u00ebr: \u201cMini-Shengen Ballkanik\u201d, ama s\u00ebrish n\u00ebn hegjemonin\u00eb tregtare, ushtarake e politike serbe. Ndryshimi i emrit nuk ndryshoi p\u00ebrmbajtjen. At\u00ebher\u00eb si shtet i sllav\u00ebve t\u00eb jugut, sot si \u201cintegrim rajonal\u201d me Shqip\u00ebrin\u00eb plus. Por, as Mali i Zi, (konstituenti i fundit i Jugosllavis\u00eb s\u00eb fundit), e madje as Bosnja e Hercegovina (me Repubika Srpsken brenda), nuk u josh\u00ebn nga oferta e Beogradit. Nd\u00ebrkaq, Kosova e refuzoi kategorikisht, jo vet\u00ebm pse nuk ishte ftuar si shtet sovran dhe i pavarur, por edhe nga rreziku i z\u00ebvend\u00ebsimit t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE, me \u201cintegrim rajonal\u201d n\u00ebn tutell\u00ebn Serbe.<\/p>\n<p>4. Si mund t\u00eb funksiononte nj\u00eb lidhje e till\u00eb shtetesh, me orientime t\u00eb kund\u00ebrta gjeostrategjike? Me nj\u00eb Serbi anti-NATO dhe aleate ruse; me tri shtete an\u00ebtare t\u00eb NATO-s dhe t\u00eb kat\u00ebrtin me NATO-n brenda? Me pes\u00eb shtete q\u00eb nuk kan\u00eb alternativ\u00eb pos integrimit Euro-Atlantik; e me Serbin\u00eb q\u00eb n\u00eb vend t\u00eb Unionit Evropian, hyri n\u00eb Unionin Euro-Aziatik t\u00eb Putinit?<\/p>\n<p>5. Edhe para nism\u00ebs s\u00eb Novi Sadit, vendet e tjera t\u00eb Ballkanit kishin iniciativa t\u00eb tjera integruese. Nga viti 2008, kat\u00ebr shtete (Shqip\u00ebria, Kosova, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut), mbanin samite vjetore presidenciale. N\u00eb vitin 2011, Mali i Zi propozoi nism\u00ebn \u201cWestern Balkans 6\u201d, e m\u00eb von\u00eb edhe n\u00eb Tiran\u00eb u lansua \u201cBeneluksi Ballkanik\u201d. Por t\u00eb gjtha ishin refuzuar nga Serbia. Pse tash duheshka pes\u00eb shtete t\u00eb tjera t\u00eb pranojn\u00eb nj\u00eb nism\u00eb t\u00eb Serbis\u00eb? Sot, Vuqiqi, u detyrua ta ndryshoj\u00eb vet\u00ebm emrin e nism\u00ebs s\u00eb Novi Sadit, por pa e ndryshuar q\u00ebllimin nism\u00ebtar: krejt Ballkani brenda \u201cBot\u00ebs Serbe\u201d, (\u201cSerbski Svet\u201c) \u2013 strategjia e radh\u00ebs e Beogradit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lamtumir\u00eb \u201cMini-Shengen\u201d Shkruan: Blerim Reka 1. Sot n\u00eb Shkup, \u201ctroika\u201d e Novi Sadit varrosi \u201cMini-Shengenin Ballkanik\u201d dhe inauguroi trilateralen. Vuqiqi d\u00ebshtoi, plot\u00eb tri vite, q\u00eb ta shes reinkarnimin e Jugosllavis\u00eb n\u00eb amballazh\u00ebn e integrimit rajonal. Shengeni i vog\u00ebl, ishte fasad\u00eb e Jugosllavis\u00eb s\u00eb madhe. Tri shtetet e tjera ballkanike e refuzuan at\u00eb. Tjet\u00ebr epilog edhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":87055,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":{"0":"post-87054","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-opinion"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/87054","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=87054"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/87054\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/87055"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=87054"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=87054"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=87054"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}