Në fillim të viteve e 1960-ta, Gjilani ishte një qytet në zhvillim, ku përveç jetës ekonomike dhe arsimore, një vend të rëndësishëm zinte edhe sporti. Rinia e asaj kohe ishte e lidhur ngushtë me aktivitetet fizike dhe garat sportive, ndërsa biçiklizmi dhe garat me mjete motorike ishin ndër format më të dashura të shprehjes së energjisë dhe pasionit të tyre.
Garat me biçikleta përbënin bazën e këtij aktiviteti sportiv. Të rinjtë, shpesh nxënës e punëtorë, përgatiteshin me ditë të tëra për këto gara, duke i mirëmbajtur vetë biçikletat e tyre dhe duke ushtruar në rrugët e qytetit. Ato zhvilloheshin në itinerare të ndryshme—nga rrugët kryesore të qytetit deri te segmentet që lidhnin lagjet me fshatrat përreth. Rrugët e asaj kohe, të pashtruara mirë dhe me shumë sfida natyrore, e bënin çdo garë një provë të vërtetë force, qëndrueshmërie dhe vullneti.
Në anën tjetër, garat me motoçikleta sillnin një dimension më modern dhe më të guximshëm të sportit. Këto gara karakterizoheshin nga shpejtësia, zhurma dhe adrenalina që përhapej nëpër qytet. Garuesit duhej të kishin jo vetëm guxim, por edhe aftësi të larta teknike për të kontrolluar mjetet në kushte jo gjithmonë të favorshme.
Motoçikletat kishin një rol të veçantë, pasi ishin më të përhapura dhe më të arritshme për të rinjtë. Shumë prej tyre fillonin me këto mjete, duke i modifikuar dhe përmirësuar vetë, çka krijonte një kulturë të hershme të mekanikës dhe inovacionit në mesin e rinisë. Kjo nuk ishte vetëm garë, por edhe pasion për teknikën dhe mjeshtërinë.
Një element shumë i rëndësishëm i këtyre garave ishte pjesëmarrja e komunitetit. Qytetarët e Gjilanit i prisnin me padurim këto ngjarje. Ata rreshtoheshin përgjatë rrugëve, në trotuare, në dritare e ballkone, duke ndjekur me emocion çdo moment të garës. Fëmijët frymëzoheshin nga garuesit, ndërsa të rriturit i përkrahnin me brohoritje, duke krijuar një atmosferë të rrallë festive që e mbushte qytetin me jetë.
Këto gara shpesh organizoheshin në kuadër të festave lokale, datave të rëndësishme apo aktiviteteve rinore, duke u kthyer në ngjarje që prisnin me interes të gjithë qytetarët. Organizimi bëhej nga klube sportive, shoqata rinore dhe struktura lokale, të cilat synonin jo vetëm garën, por edhe promovimin e sportit dhe shëndetit.
Për më tepër, këto aktivitete kishin ndikim të drejtpërdrejtë në krijimin e një kulture sportive në qytet. Ato ndihmuan në zbulimin e talenteve të rinj, në rritjen e interesimit për sportin dhe në krijimin e një fryme konkurruese të shëndetshme. Në një kohë pa shumë mundësi argëtimi, këto gara ishin ndër ngjarjet më të mëdha publike që bashkonin njerëzit.
Nuk mungonin as momentet dramatike—rrëzime, defekte teknike apo të papritura që e bënin garën edhe më emocionuese. Por pikërisht këto sfida e forconin karakterin e garuesve dhe i bënin ata më të respektuar në sytë e komunitetit.
Sot, këto gara mbeten një pjesë e çmuar e kujtesës kolektive në Gjilan. Ato përfaqësojnë një kohë kur sporti nuk kishte shumë kushte moderne, por kishte shpirt, pasion dhe një lidhje të fortë mes njerëzve. Janë kujtime që ende rrëfehen me nostalgji, duke dëshmuar për një periudhë kur rrugët e qytetit gumëzhinin nga zhurma e rrotave dhe motorëve, dhe kur çdo garë ishte një festë e vërtetë për Gjilanin.
Ismajl Veliu
