Opinion: Burim Berisha
– Akciza mbi naftën dhe TVSH-ja: nevoja për politika fiskale që lehtësojnë qytetarin
Rritja e pagës minimale nga 350€ në 425€ është një hap pozitiv dhe i mirëpritur për qytetarët. Ajo përfaqëson një përpjekje për të përmirësuar mirëqenien dhe për të lehtësuar barrën ekonomike. Megjithatë, zhvillimet e fundit në çmime tregojnë se sfidat mbeten reale dhe të ndjeshme në jetën e përditshme.
Sot, shumë familje ndjejnë se, pavarësisht rritjes së pagës, shpenzimet janë rritur edhe më shumë. Kjo lidhet ngushtë me rritjen e çmimit të naftës dhe me mënyrën se si struktura e taksave ndikon në çmimet finale.
Në Kosovë, mbi çmimin e naftës aplikohet akciza prej rreth 0.36 euro për litër, si dhe TVSH prej 18%. Kjo nënkupton se çdo rritje e çmimit reflektohet menjëherë edhe në rritjen e tatimit.
– Sa më shumë rritet çmimi, aq më shumë rritet edhe TVSH-ja.
– Dhe kjo barrë ndihet drejtpërdrejt nga qytetari.
Në praktikë, bizneset i përshtatin çmimet për të përballuar kostot, ndërsa të hyrat nga TVSH rriten në mënyrë automatike. Në këtë proces, pesha kryesore bie te konsumatori final.
– Qytetari është ai që e ndjen më së shumti çdo rritje.
Edhe pse paga minimale është rritur, fuqia blerëse mbetet nën presion. Një familje sot paguan më shumë për të njëjtat produkte, ose detyrohet të reduktojë shpenzimet.
– Rritja e pagës ka vlerë vetëm atëherë kur përkthehet në jetë më të lehtë për qytetarin.
Në këtë kontekst, roli i Ministrisë së Financave është thelbësor. Gjatë viteve të fundit janë ndërmarrë masa mbështetëse për kategori të ndryshme të qytetarëve, përfshirë subvencionet direkte, të cilat kanë ndihmuar në momente të caktuara.
Megjithatë, përkrah këtyre masave, është e rëndësishme që të shqyrtohen edhe politika më të gjera që ndikojnë drejtpërdrejt në çmime dhe në fuqinë blerëse.
– Masat mbështetëse janë të rëndësishme, por ekonomia ka nevojë edhe për vendime më të thella.
Në këtë drejtim, mund të hapet një diskutim i arsyeshëm për:
👉 uljen e përkohshme të akcizës,
ose
👉 rishikimin e TVSH-së për produktet esenciale, një çështje që është përmendur edhe më herët dhe që lidhet drejtpërdrejt me jetën e përditshme të qytetarëve.
Përvoja e vendeve të tjera tregon se në periudha të rritjes së çmimeve, shtetet ndërmarrin masa konkrete për të lehtësuar barrën për qytetarët. Në Itali janë ndërmarrë masa për lehtësimin e çmimeve të karburanteve, në Serbi është aplikuar ulje e akcizës për një periudhë të caktuar, ndërsa edhe në Shqipëri është marrë vendim për uljen e akcizës për rreth 20% për naftën.
– Këto masa tregojnë se ndërhyrja fiskale është një mjet i rëndësishëm për stabilizimin e ekonomisë dhe mbrojtjen e qytetarëve.
Në fund, ajo që ka më shumë rëndësi është që politikat ekonomike të reflektojnë realitetin e jetës së përditshme.
– Qëllimi është një balancë e drejtë mes të hyrave buxhetore dhe mirëqenies së qytetarëve.
– Sepse një ekonomi e qëndrueshme ndërtohet mbi një qytetar që mund të jetojë më lehtë, jo vetëm të përballojë më shumë.
